Ürünlerimiz

Burak Tipi Monoblok Küresel Vanalar Pig Alıcı ve Atıcı Küresel Vanalar EU Küresel Vanalar Ceketli Küresel Vanalar Yeraltı Kaynaklı Küresel Vanalar Doğalgaz Küresel Vanalar 3 Yollu Küresel Vanalar Yüksek Basınçlı Küresel Vanalar Pislik Tutucu (Filtre)Akış Göstergesi İğneli Vana Double Block and Bleed (DBB) Küresel Vana

Termodinamik Buhar Kapanı Kullanım – Bakım Talimatı

Önsöz

Buhar kapanları, enerji kayıplarını önlemede çok önemli fonksiyonları olan, basit bir yapıya sahip elemanlardır. Çalışma prensiplerinin yerine getirilmesi için de hassasiyetlerinin muhafaza edilmesi ve bakımlarda kontrol altına alınması gereklidir.

Termodinamik buhar kapanı seçiminde dikkat edilecek hususlar

Doğru ürünü seçebilmek için Termodinamik Buhar Kapanı Kullanım Bakım Talimatı aşağıdaki ölçütleri sıralar:

Termodinamik buhar kapanlarının firmamızca iki türlü imalatı yapılmaktadır:

Şekil 1 — Termodinamik BST-100 Serisi Buhar Kapanı (filtresiz)
Şekil 2 — Termodinamik BST-Y Serisi Buhar Kapanı (filtreli)

BATU BST-Y / BST-100 serisi termodinamik buhar kapanlarının seçimi, bu buhar kapanları için verilmiş kapasite diyagramlarından yararlanılarak yapılır. Seçim esnasında yararlanılacak bilgiler şunlardır:

Buhar sistemi giriş basıncı
Buhar kapanından sonraki kaldırma yüksekliği ve bu yüksekliğin yarattığı karşı basınç (her 7 ile 10 metre yükseklik için 1 bar)
Kondens hattındaki basınç
Isı kullanıcısının kondens kapasitesi; bu değer ısı kullanıcısının veya kapan kullanılan yerin tipine göre belirli bir güvenlik faktörüyle çarpılarak bulunur.

Termodinamik buhar kapanı montajında dikkat edilecek hususlar

Yapılan tesisat üzerinde vana bağlantı elemanları için

Bir termodinamik buhar kapanı hatta bağlanırken bağlantı elemanları şu şartları sağlamalıdır:

Takılacağı boruların eksenleri, kullanılacak bağlantı elemanının da delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. Örnek: bağlantı elemanı olarak flanş kullanılıyor ise cıvata delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. (Bu tür eksen kaçıklıkları sebebi ile Buhar Kapanı üzerinde meydana gelen aşırı gerilmeler sızdırmazlığı tehlikeye sokacaktır.)
Flanşlı bağlantılarda, flanş deliklerine uygun cıvatalar kullanılmalıdır.
Bağlantı elemanı flanş ise, cıvatalarını karşılıklı sıkarak boşlukları alınır, daha sonra da yine karşılıklı olarak verilen tork değerlerinde sıkılır.
Tesisat yapılırken Buhar Kapanı yeri bırakılıyor ise, kullanılacak Buhar Kapanı boyu ve sızdırmazlık elemanlarının boyları hesaplanarak bırakılmalıdır.
Bağlantı şekli dişli olacak ise boru üzerindeki diş boyu, Buhar Kapanı diş boyundan az olmamalıdır.

Yapılan tesisatta buhar kapanı montajı sızdırmazlık elemanı için

Sızdırmazlık elemanları, termodinamik buhar kapanı bakımında en sık değişen parçadır:

Flanş bağlantılarında kullanılacak sızdırmazlık elemanının yüzeyleri düzgün olmalıdır.
De montajı yapılmış, deforme olmuş sızdırmazlık elemanı kullanılmamalı, yenisi takılmalıdır.
Sızdırmazlık elemanı takılırken vana geçiş boğazını kapatmamasına dikkat edilmelidir. (Sızdırmazlık elemanları Klingerit, Teflon, 0-ring, uygun sertlikte kauçuk veya lastik.)

Yapılan tesisatta buhar kapanı montajı için

Hattın temiz olması, termodinamik buhar kapanı montajının ilk şartıdır:

Buhar kapanı montajından önce boru hattının içerisinde var olabilecek çapak, pas, yabancı cisim ve pisliklerin kalmaması için basınçlı hava veya buharla hat temizlenmelidir.
Yeni takılacak Buhar Kapanı için her iki flanşındaki etiketler / kapaklar sökülmelidir.
Tesisata takılacak buhar kapanının, teknik bilgilerinin yazılı olduğu flanş tarafı giriş olacak şekilde montaj yapılır. Daha sonra diğer tarafını çekme gerilmesi oluşmasına fırsat verilmeden tesisata montaj yapılır.

Termodinamik buhar kapanı kullanımında dikkat edilecek hususlar

Günlük kullanım, termodinamik buhar kapanı ömrünü doğrudan belirler:

Buhar Kapanını ambalajından tesisata bağlayacağınız zaman çıkarınız.
Çalışma şartları buhar kapanı üzerinde BAR cinsinden maksimum çalışma basıncı olarak belirtilen değerdedir.
Buhar Kapanının uzun ömürlü olması için su sertliğinin 5 Fransız sertliği olmasına dikkat edilmelidir.
Buhar Kapanını tesisata bağlarken mutlaka yön okunun buhar akışı yönünde olmasına dikkat ediniz.

Termodinamik buhar kapanı bakımı

Termodinamik Buhar Kapanı Kullanım Bakım Talimatı bakım adımlarını şöyle belirler:

Şekil 1 ve Şekil 2’deki her iki tip buhar kapanında bakımı yapılacak en önemli eleman 2 numaralı diskin oturmuş olduğu yüzeydir (bu yüzeye sit adı da verilmektedir). Çalışma performansını kaybetmiş bir buhar kapanı buhar kaçırır. Burada yapılacak işlem aşağıdaki sıra içerisinde yapılmalıdır:

Kapağı uygun iki ağızlı anahtar veya yıldız anahtarla saatin dönüş istikametinin tersine döndürerek aç.
Kapağı kontrol et. Dişlerinin bozulup bozulmadığına bak.
Diski al, kontrol et. Diskin yüzeyinde siyahlık, darbe, iz, noktacıklar veya benzeri durumla karşılaştığın zaman yanında bulunan cam üzerine su zımparasını koyarak yüzeyi temizle.
Bu hareket elin sekiz (8) çizmesi şeklinde olacaktır. Diskin yüzeyinde herhangi bir iz, çapak vs. kalmayacak. Eğer bu işlemde diskin yüzeyi çok hasar görmüş ise o zaman diskin yenisi ile değiştirilmesi gerekecektir. Fabrikanın satış servisi aranarak ölçü belirtilip disk istenecektir.
Disk düzgünleştikten sonra gövde yüzeyini de aynı şekilde cam üzerinde zımparayla temizle.
Bu işlem tamamlandığında kapağın oturmuş olduğu alt yüzey de zımpara yüzeyinde gezdirilmesiyle temizlenir.
Disk gövde üzerine tam ortalandıktan sonra uygun anahtarla sıkılır. Burada işlem bitmiştir.
Şekil 2’deki buhar kapanında ise farklı bir bakım filtrenin temizlenmesidir. 6 numaralı tapa sökülerek filtre çıkarılır, temizlendikten sonra montaj yapılır.
Buhar kapanı sorunsuz çalışıyorsa yine de 6 ayda bir anlatılan bakımların yapılması uygun görülmüştür.

Kullanılacak takım ve malzemeler

Termodinamik Buhar Kapanı Kullanım Bakım Talimatı için gereken takım seti sınırlıdır:

Kapağın açılmasında kullanılacak iki ağızlı veya yıldız anahtar.
250 × 350 × 4 mm ebadında veya yakın ölçüde düzgün yüzeyli cam.
1 adet bölünmemiş (0 numaralı) su zımparası.
Bulunabiliyorsa alıştırma macunu (motorcuların kullandığı 0 No veya 1 No).

Doğru boyutlandırma

Boyutlandırma, boru çapına göre değil kondens debisine ve fark basıncına göre yapılır. Hat çapına eşit seçmek yaygın bir alışkanlıktır ve çoğu zaman gereğinden büyük bir ürünle sonuçlanır.

Gereğinden büyük seçim, az kondensle çalışan bir gövdenin sık ve boşa çevrim yapmasına yol açar; disk her çevrimde oturma yüzeyine çarptığı için ömür kısalır. Gereğinden küçük seçim ise kondensi tahliye edemez, hatta kondens birikir ve su darbesi başlar.

Seçimde iki değer bilinmelidir: tahliye edilecek maksimum kondens miktarı (kg/h) ve giriş–çıkış arasındaki fark basıncı. Fark basıncı düştükçe kapasite düşer; ısıtma devrelerinde düşük yükte fark basıncının azaldığı unutulmamalıdır.

Montaj öncesi hat düzeni

Bu ürünün ömrünü belirleyen şey çoğu zaman kendisi değil, önündeki hattın düzenidir:

Önüne pislik tutucu konur. Termodinamik tipin oturma yüzeyi düzdür ve en küçük partikül bile sızıntıya yol açar.
Girişte en az 10 çap düz boru bırakılır; dirsek çıkışına doğrudan bağlanan bir gövde düzensiz akışla çalışır.
Toplama borusu, gövdeye doğru eğimli döşenir; kondensin gövdeye yerçekimiyle ulaşması gerekir.
Çıkışta uzun bir geri basınç hattı varsa, geri basınç giriş basıncının %50’sini geçmemelidir; aşıldığında disk açık kalır ve buhar kaçırır.
Dış ortamda çalışan gövdeler soğuktan korunur. Termodinamik tip kapağın üstündeki basınç odasının sıcaklığıyla çalışır; soğuk hava ve yağmur bu odayı hızla soğutup gereksiz çevrime sokar. Gerekiyorsa yalıtım kapağı kullanılır.

Çalışmadığı nasıl anlaşılır

Arıza çoğu zaman sessizdir; hat çalışmaya devam ettiği için fark edilmez. Üç yöntem kullanılır:

Sesle: gövdeye dayanan bir dinleme çubuğu ile çevrim sesi izlenir. Normal çalışmada dakikada birkaç kez açılıp kapanan net bir tıklama duyulur. Sürekli akış sesi buhar kaçırdığını, hiç ses gelmemesi tıkalı olduğunu gösterir.
Sıcaklıkla: giriş ve çıkış borusunun sıcaklığı ölçülür. Çıkış girişle aynı sıcaklıktaysa gövde buhar kaçırıyordur; çıkış belirgin soğuksa tahliye yapmıyordur.
Gözle: tahliye açık atmosferse, sürekli ve kesintisiz buhar bulutu kaçak işaretidir. Kısa aralıklarla gelen kondens ve az miktarda flaş buharı normaldir.

Flaş buharı ile kaçağı karıştırmamak önemlidir. Sıcak kondens atmosfere çıktığında bir kısmı buharlaşır; bu beyaz ve dağınık bir buluttur. Kaçan canlı buhar ise ince, hızlı ve sürekli bir jet hâlinde çıkar.

Yaygın arızalar ve sebepleri

Sürekli buhar kaçırma: oturma yüzeyinde partikül veya çizik vardır. En sık sebep, girişte pislik tutucu bulunmamasıdır.
Hiç tahliye etmeme: gövde tıkalıdır ya da fark basıncı yetersizdir. Süzgeç kontrol edilir, ardından hat basınçları ölçülür.
Çok sık çevrim: gövde gereğinden büyük seçilmiştir veya kondens yükü düşmüştür. Disk ve yüzey hızla aşınır.
Soğuk havada donma: tahliye hattında kalan kondens donmuştur. Gövde ve çıkış hattı yalıtılır, dış ortamda tahliye hattı aşağı yönlü döşenir.
Su darbesi sesi: toplama hattında kondens birikiyordur; hat eğimi ve boyutlandırma gözden geçirilir.

Emniyet kuralları

Gövde basınç altındayken kapak kesinlikle açılmaz. Buhar hattında bu kural istisnasızdır.
Sökme öncesi hat izole edilir, basınç boşaltılır, gövde soğuyana kadar beklenir ve kilitleme–etiketleme uygulanır.
Buhar yanığı riski nedeniyle koruyucu eldiven, gözlük ve yüz siperi kullanılır.
Tahliye ağzı personelin geçiş güzergâhına bakmayacak şekilde yönlendirilir.
Sıcak yüzeyler işaretlenir; gövde yalıtımsız çalışıyorsa temas uyarısı asılır.

Periyodik kontrol aralıkları

Ana buhar dağıtım hatları: üç ayda bir sesle ve sıcaklıkla kontrol.
Isıtma devreleri ve eşanjör çıkışları: altı ayda bir; sezon başında mutlaka.
Kesintisiz çalışan proses hatları: ayda bir; buhar kaçağı doğrudan enerji kaybıdır.
Dış ortamdaki gövdeler: kış öncesi yalıtım ve tahliye hattı kontrolü.

Kaçıran bir gövde, tespit edilene kadar sürekli enerji tüketir. Bu yüzden düzenli kontrol, bakım masrafından çok yakıt tasarrufu için yapılır; bulgu kayıt altına alınmadığında takip de yapılamaz.

Yedek parça bulundurma

Sahada bulundurulacak parçalar azdır: disk (kapak), gövde–kapak contası ve süzgeç bulunan tiplerde süzgeç eleği. Disk aşınma parçasıdır ve oturma yüzeyiyle birlikte değerlendirilir; yüzeyde derin çizik varsa yalnız disk değişimi sızdırmazlığı geri getirmez.

Parçalar gövde tipi, çapı ve basınç sınıfıyla birlikte istenmelidir. Farklı üreticilerin diskleri aynı görünse de kalınlık ve yüzey işlemesi farklıdır; karışık kullanım erken kaçağa yol açar.

Depolama ve taşıma

Devreye alınmadan önce bekletilecek gövdeler ambalajı açılmadan, kuru bir yerde saklanır. Bağlantı koruma kapakları çıkarılmaz; oturma yüzeyine toz oturması ilk çalıştırmada kaçak demektir.

Üst üste istifleme yapılmaz. Uzun süreli depolamada boyasız dış yüzeyler korozyon önleyici yağ ile korunur; gövde içine ve oturma yüzeyine yağ uygulanmaz.

Sonuç

Buhar kapanlarının çalışan tek hareketli parçası olan diskin çalışmış olduğu sit yüzeyinin hassasiyetine dikkat gösterilecektir. Sağlıklı çalışması isteniyorsa ana devrelere muhakkak pislik tutucu (filtre) konulması işletme masraflarını azaltacaktır.

Nasıl Çalışır

Termodinamik buhar kapanı tek hareketli parçayla çalışır: bir disk. Kondens geldiğinde disk kalkar ve sıvı geçer; arkasından buhar veya flaş buhar geldiğinde disk üzerindeki hız artışı basıncı düşürür, disk yuvaya oturur ve kapan kapanır.

Bu basitlik termodinamik buhar kapanının en güçlü yanıdır. Ayarlanacak bir şamandıra, bir körük veya bir yay yoktur; kapan her basınçta ve donma riskine karşı kendiliğinden çalışır.

Montaj Kuralları

Gövde üzerindeki ok akış yönünü gösterir. Termodinamik buhar kapanı yatay hatta ve disk yatay düzlemde kalacak şekilde monte edilir; eğik montajda disk düzgün oturmaz ve kapan sürekli buhar kaçırır.

Girişine mutlaka bir süzgeç konur. Yuvaya oturan en küçük katı parça bile sızdırmazlığı bozar ve termodinamik buhar kapanı sürekli açık kalır — buhar kaybının en yaygın sebebi budur.

Kapanın önünde ve arkasında birer kesme vanası bulunması bakım için gereklidir. Çıkış hattı mümkün olduğunca kısa ve serbest tutulur; uzun ve yükselen bir çıkış hattı karşı basınç yaratır.

Devreye Alma ve Kontrol

İlk devreye almada hat kademeli olarak ısıtılır. Soğuk hatta biriken kondens büyük hacimlidir; kapan bu yükü boşaltana kadar sürekli açık çalışır ve bu normaldir.

Çalışma kontrolü kulakla veya yüzey termometresiyle yapılır. Sağlıklı bir termodinamik buhar kapanı dakikada birkaç kez belirgin biçimde açıp kapanır. Sürekli üfürüyorsa yuva kirlidir veya disk aşınmıştır; hiç açmıyorsa giriş tıkalıdır.

Bakım

Bakımda kapak sökülür, disk ve yuva yüzeyleri kontrol edilir. Her iki yüzey de ayna gibi düz olmalıdır; çizilmiş veya oyulmuş bir yüzey taşlanarak kurtarılmaz, disk değiştirilir.

Karşı basınç, giriş basıncının %80’ini aşarsa termodinamik buhar kapanı düzgün kapanamaz. Arıza aramaya disk değiştirmeden önce dönüş hattının basıncını ölçerek başlayın.

Her müdahaleden önce hat izole edilir, basınç boşaltılır ve yüzeylerin soğuması beklenir. Buhar hattındaki metal yüzeyler kapatıldıktan uzun süre sonra bile yakıcı sıcaklıkta kalır.