3 Yollu L Tipi ve T Tipi Küresel Vana Kullanım ve Bakım Talimatı

3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı

Önsöz

BATUSAN, bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı ile kişisel güvenliği ve vananın uzun kullanım ömrünü esas alır. Talimat; vananın taşınması, depolanması, kurulumu, çalıştırılması ve bakımına ilişkin bilgiler de dahil olmak üzere gerekli tüm güvenlik yönergelerini verir. Vanayı monte etmeden veya bakımını yapmadan önce lütfen dikkatlice okuyunuz.

Amaç

İlgili standarda göre üretilen vanaların, gövdesi içindeki kürenin hareketi ile akışkanların yönlendirilmesi, iletilmesi veya durdurulması işlevlerini sağlayan vana türü olan KÜRESEL VANA’nın, çalışma prensiplerinin yerine getirilebilmesi için vana şartlarına uygun montajının yapılıp yine vananın şartlarına uygun ortamlarda çalıştırılmasının sağlanmasıdır. Bu amaca yönelik olarak; gereken uygun koşullar ve dikkat edilmesi gereken durumlar/konular hakkında bilgiler ve talimatlar verilmektedir.

Belirtilen hususlara aykırı davranışlardan doğacak sorunlardan ve sonuçlardan — ihmal edilen bakım kaynaklı olanlar dahil — kullanıcı sorumludur.

“L” tipi ve “T” tipi 3 yollu küresel vananın çalışma prensibi

“L” tipi 3 yollu küresel vana

Çalışma prensibi: L tipi vanalarda küre içinde “L” şeklinde bir geçiş kanalı bulunur. Bu tasarım, akışkanın iki farklı çıkıştan birine yönlendirilmesini sağlar. L tipi vanalar genellikle akış yönünü 90 derece değiştirmek için kullanılır.

Kullanım alanları:

• Akış yönünü değiştirmek
• İki farklı kaynaktan gelen akışkanı tek bir çıkışa yönlendirmek
• Tek bir kaynaktan gelen akışkanı iki farklı çıkışa yönlendirmek

Avantajları: basit ve güvenilir tasarım, düşük basınç düşüşü, kolay kullanım.

“T” tipi 3 yollu küresel vana

Çalışma prensibi: T tipi vanalarda küre içinde “T” şeklinde bir geçiş kanalı bulunur. Bu tasarım, akışkanın üç farklı çıkıştan herhangi birine veya aynı anda ikisine yönlendirilmesini sağlar. T tipi vanalar ayrıca akışkanları karıştırmak veya akış yönünü 180 derece değiştirmek için de kullanılabilir.

Kullanım alanları:

• Akışkanları karıştırmak
• Akış yönünü değiştirmek
• Üç farklı kaynaktan gelen akışkanı tek bir çıkışa yönlendirmek
• Tek bir kaynaktan gelen akışkanı üç farklı çıkışa yönlendirmek

Avantajları: çok yönlü kullanım, akışkanları karıştırabilme.

3 yollu küresel vana seçiminde dikkat edilecek hususlar

Doğru vanayı seçebilmek için bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı aşağıdaki ölçütleri sıralar:

• Kullanılacağı ortam (içinden geçen akışkan): akışkanın sıvı, gaz, hava veya katı partiküller içeren koyu akışkan fazlalarından hangisi olduğu, ayrıca korozif olup olmadığına göre seçilmelidir.
• Akışkanın konsantrasyonu ve sıcaklık derecesi (max ve min): işletme sıcaklığı, vananın içinden geçen akışkanın max sıcaklığı ile min sıcaklığı bilinmelidir.
• Kullanma basıncı (max işletme basıncı): vananın içinden geçen akışkanın max basıncı.
• Devreye bağlantı şekli: dişli, flanşlı, soketli, kaynaklı veya rekorlu.
• Ölçüsü veya saatte akıtılacak akışkanın miktarı.
• Dünya standartlarına uygunluğu: API, DIN, EN.
• Vana geçiş şekli: tam geçişli veya redüksiyon geçişli.

L tipi mi yoksa T tipi mi seçileceği, hattın akış şemasına bağlıdır: yön değiştirme işi için L tipi, karıştırma veya aynı anda iki çıkışa dağıtma işi için T tipi bir 3 yollu küresel vana kullanılır.

Depolama

Bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı depolama koşullarını şöyle tanımlar:

• Vana performansını etkileyebilecek ve personelin yaralanmasına neden olabilecek herhangi bir olumsuz durumu önlemek için vanalar asla üst üste istiflenmemelidir.
• Kullanıcıların taşımadan kaynaklı bir hasara uğramadıklarından emin olmaları için kutular açılıp içerisindeki vanalar kontrol edilmelidir.
• Kutu ya da palet üzerinden vananın çıkarılması durumunda vana üzerindeki aksesuarların herhangi bir ezilme ya da darbeden korunması gerekir.
• Uzun süreli depolama yapılan vanaların min. 6 ay olmak kaydı ile vananın hat bağlantı kapakları açılır, boyasız yerleri korozyon önleyici yağlar ile yağlanır ve flanşları kapaklar ile kapatılır.
• Sevkiyat ya da depolama sırasında ürünün ağırlık bilgilerine bakılır ve uygun taşıyıcı ile sevk edilmesi uygun görülür.

Taşıma

Taşıma sırasında bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı aşağıdaki önlemleri şart koşar:

• Kutu açılımında vanaya herhangi bir zarar gelmemesi açısından bez sapanlar kullanılmalıdır.
• Vanaları kaldırırken vana ağırlığına uygun kaldırma cihazlarının kullanılması tavsiye edilir.
• 25 kg’dan daha büyük küresel vanaların taşımaları, vana üzerinde bulunan, vananın yükünü taşıması amacıyla tasarlanan kendi kaldırma noktaları olan taşıma mapaları ile sağlanır.
• Taşıma mapası olmayan 25 kg üstü vanalarda tesisata bağlantı flanşlarında bulunan saplama deliklerinden taşıma yapılabilir.
• Dişli kutu veya aktüatör vanayı kaldırmak için kullanılmamalıdır.
• Kaldırma ekipmanı, vana ve iş güvenliği açısından her kaldırma işleminden önce daima iki kez kontrol edilmelidir.
• Kaldırma/taşıma sırasında vana içerisine yabancı madde girmesini önlemek için vana flanş korumasını kesinlikle çıkarmayınız.

3 yollu küresel vana kullanımında dikkat edilecek hususlar

Aşağıdaki işletme kuralları bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatından alınmıştır:

• Batusan küresel vanaları hat bağlantı yerlerine, içerisine yabancı cisim girmesine karşı korunmuş ve temizlenmiştir. Hatta bağlayana kadar vananın ambalajını ve kapağını çıkarmamanız önerilmiştir.
• Vana tam açık konumda veya tam kapalı konumda bırakılmalıdır. Yarı açık konumda bırakılan vana, çalışma prensibi gereği küre sızdırmazlık teflonlarına zarar vererek vananın kaçak vermesine sebep olur.
• Vana kollarına sadece ok yönünde açma ve kapama pozisyonları için kuvvet uygulamanız gerekir. Kolun hareketi stoplama pimine dayandığı anda kuvvet uygulamayınız.

Bakım sırasında çalışma şartlarının vana üzerinde BAR cinsinden maksimum çalışma basıncı olarak belirtildiğini kontrol edin. L tipi bir 3 yollu küresel vanada kol konumu akışın hangi çıkışa gittiğini, T tipinde ise hangi iki çıkışın birleştiğini gösterir; ara konumda bırakılan kol her iki tipte de yuvayı yorar.

3 yollu küresel vana montajında dikkat edilecek hususlar

Doğru montaj, sorunsuz bakımın başlangıç noktasıdır; aşağıdaki şartlara uyunuz.

Vana montajı için

Bir 3 yollu küresel vana hatta bağlanırken şu adımlar izlenir:

• Vana montajından önce boru hattının içerisinde var olabilecek çapak, pas, yabancı cisim ve pisliklerin kalmaması için basınçlı hava veya buharla hat temizlenmelidir.
• Hat uygunluk kontrolü yapılmalı ve hat bilgisi ile vana etiket bilgileri karşılaştırılmalıdır.
• Yeni takılacak vana için her iki flanşındaki etiketler / kapaklar sökülmelidir.
• Vana üzerinde akış yönü var ise bağlanılacak hatta, hattın akış yönüne doğru vana monte edilir. Vana üzerinde akış yönü belirtilmemiş ise her iki yönde de monte edilebilir.
• Kullanılacak olan vana, bağlanacak olan hatta uygun standartta, uygun basınç sınıfında ve çapta olmalıdır.
• Takılacağı boruların eksenleri ile kullanılacak bağlantı elemanının delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. Örnek: bağlantı elemanı olarak flanş kullanılıyor ise cıvata delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. (Bu tür eksen kaçıklıkları sebebi ile vana üzerinde meydana gelen aşırı gerilmeler sızdırmazlığı tehlikeye sokacaktır.)
• Bağlantı elemanı flanş ise, cıvataları karşılıklı sıkarak boşlukları alınır, daha sonra da yine karşılıklı olarak verilen tork değerlerinde sıkılır.
• Tesisat yapılırken vana yeri bırakılıyor ise, kullanılacak vana boyu ve sızdırmazlık elemanlarının boyları hesaplanarak bırakılmalıdır.
• Bağlantı şekli dişli olacak ise boru üzerindeki diş boyu, vana diş boyundan az olmamalıdır.
• Etiket üzerinde belirtilen anma basıncının maksimum 1,5 katı basınç ile test edilerek kaçak kontrolü yapılmalıdır.
• Tesisata takılacak vananın açık konumda olmasına dikkat edilmelidir ve kol akış yönünde olmalıdır.
• Tesisata takılacak vananın, teknik bilgilerinin yazılı olduğu flanş tarafı giriş olacak şekilde montaj yapılır. Daha sonra diğer tarafı, çekme gerilmesi oluşmasına fırsat verilmeden tesisata monte edilir.
• Vanayı titreşim ve darbelere karşı koruyun.

Flanş sızdırmazlık elemanı için

Sızdırmazlık elemanları, 3 yollu küresel vana bakımında en sık değişen parçadır:

• Akışkan cinsine ve basıncına uygun sızdırmazlık elemanı seçilmelidir.
• Flanş bağlantılarında kullanılacak sızdırmazlık elemanının yüzeyleri düzgün olmalıdır.
• Demontajı yapılmış, deforme olmuş sızdırmazlık elemanı kullanılmamalı, yenisi takılmalıdır.

Sızdırmazlık elemanı takılırken vana geçiş boğazını kapatmamasına dikkat edilmelidir. (Sızdırmazlık elemanları: Klingerit, Teflon, O-ring, uygun sertlikte kauçuk veya lastik.)

Periyodik kontrol ve genel bakım

Muayene

Vananın tasarım ömründen emin olunması için düzenli bir muayene programı uygulanması gerekmektedir. Vananın doğru çalıştığını doğrulamak için, servis koşullarına ve vananın çalışma sıklığına bağlı olarak sahada parça ve bütün olarak aşağıdaki kontrollerin yapılması gerekmektedir:

• Boyanın bütünlüğü
• Toz çökeltisi
• Pas, dış korozyon ve oksidasyon belirtileri
• Vent, drain parçaların durumu
• Vida dişlerinin ve yatakların yağlanması
• İç ve dış kaçaklar, sızıntılar

Periyodik kontrol

Teslim tarihinden itibaren rutin bakım kontrolü maksimum her iki yılda bir yapılmalıdır. Yer altı vanalarında olağan bakım işlemleri yürütülemez, ancak yılda bir kez önleyici bakım ve muayene programı gereklidir.

Genel bakım; mil ve sitring yağlaması, dişli kutulu iletim kontrolü ve uç bağlantıları, gövde flanşı conta sızıntısı kontrolü, varsa relief ve vent valfleri ile drain tapaları sızıntı kontrolü olarak yapılır. Eğer kontrol sırasında uygunsuzluk belirtileri varsa rapora kaydı yapılır. İlgililere iletilmesi ve arıza giderme servisi istenmesi sağlanır.

Ek bakım

Ek bakım işlemleri takvime göre yapılmaz; bu işlem vananın çalışmama anında yapılan müdahaledir. Eğitimli personel, uygun dokümanla gerekli tarihlerde yukarıda bahsedilen müdahaleyi yapmalıdır.

Contaların değişimi

Conta (eğer varsa) değişim prosedürü aşağıda belirtildiği gibi olmalıdır:

• Hattı izole et ya da basıncını kapat, vana açık pozisyonda çalış.
• Gövde ve gövde flanşını aynı hizada sağdan ve de soldan sabit bir boya veya markör ile işaretleyin ki yeniden monte ederken bu işaretler aynı pozisyonda bağlanmasını sağlasın. Bu işlem aynı yüzeyde sızdırmazlığı garanti ettiğinden çok önemlidir. Gövde saplama ve somunlarını sök ve çıkar.
• Takılı kapağı çıkar ve markalanan tarafa uygun olarak kürenin de pozisyon markalamasını yap (teflon ya da SWG sitin temas ettiği yüzeye işaretleme yapmayın). Eski contayı çıkar ve evrensel atıkların toplanma yerine at.
• Conta temas yüzeyini hasara ve bozulmaya karşı kontrol et. Yüzeyleri temizle ve herhangi bir yabancı madde ve/veya kalıntıyı al. Conta yuvasını sert pürüzlü bir kumaşla temizle. Contadaki her sızdırma bir hasara yol açabilir. İyi bir sızdırmazlık sağlamak için temas yüzeylerinin 1,6 ila 3,2 Ra arası pürüzsüzlüğü olmalıdır.
• Bu değişim sırasında herhangi bir dolgu malzemesi kullanmadan yeni contayı takınız.
• Vananın gövde flanşını, küre açık olarak gövde ile birleştirin. Gövde-saplama-somun veya cıvataların sıkma değerleri kılavuzdaki Tablo 4’e göre olacaktır.

Bakım hazırlığı

Bir 3 yollu küresel vana bakımına başlamadan önce şunlar hazırlanır:

• Bakım kapsamındaki vananın çizim numaraları ref. no ile talimatlarını bulunuz. Talimat ve çizimler olmadan bakım yapılmamalıdır.
• Bakım yapılacak alanın güvenliğini kontrol ediniz.
• Eğer ortada parlayıcı, patlayıcı, elektrik akımı, basınç, hava kirletici veya zehirleyici bulunuyorsa giderilmesi için ilgilileri uyarın.
• Sökme ve montaj torku için yeterli teçhizatınız olduğunu kontrol edin.
• Gerekli yağ çeşitlerini ve temizleyicileri yeterince tedarik edin.
• Dişli kutusu ve aktüatör varsa onlara ait katalog ve bakım talimatlarını hazır bulundurun.

3 yollu küresel vana bakım ve yağlama prosedürü

Bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı yağlama adımlarını şöyle belirler:

• Güvenlik önlemleri onaylandıktan sonra temizlik yapılacaktır. Temizlik atıkları için tedbir alın, çevreye dağılmasını önleyin.
• Acil sızdırmazlık sistemine özel amaçlı ve kaliteli Batusan seatflash temizleyici madde enjekte edilir. Bu işlem, sızdırmazlığa ve yüksek torka sebebiyet verecek olan eskimiş yağ ve diğer yabancı maddelerin kritik sızdırmazlık bölgesinden atılmasını sağlar.
• Vana tam kapalı pozisyonda iken vananın yüksek basınç tarafındaki acil sızdırmazlık sistemine yavaş bir şekilde, akışkan cinsine göre seçilmiş ilave özel amaçlı Batusan sızdırmazlık yağı enjekte edilir.
• Mümkün olması durumunda küreyi hafifçe hareket ettirmek suretiyle ilave sızdırmazlık yağının tüm küre yüzeyine eşit şekilde dağılması sağlanır.
• Hasar görmüş veya arızalı acil sızdırmazlık fittingleri, vana hat basıncı altındayken yenisi ile değiştirilebilir. Ancak ilk önce çek vananın çalıştığından emin olunması gerekmektedir.
• Yağlama sonrası atıkların “Atık Yönetimi” prosedürüne göre bertarafı sağlanmalıdır.

Kontrol prosedürü

3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatındaki kontrol prosedürü şu adımları kapsar:

• Kontrol ve canlı test için güvenlik önlemlerini onaylayın.
• Test için sistem basıncını ölçebilecek durum varsa kaynağından bilgi alın.
• DBB tipi vana için drain veya vent vanasını açarak basıncı gövde kavitasyonundan boşaltmaya başlayın.
• Gövde içindeki basınç boşalıyorsa API 6D kaçak toleranslarıyla kaçak ölçümü yapın. Bunun için tüp kullanarak kabarcık ölçümü yapmanız yeterli olacaktır.
• Standart değerleri aşan bir ölçüm yapılmışsa kaçak var kaydınızı yapın ve onarım prosedürü önerin (dişli kutusu ayarı, sit ve mil sızdırmazlık ayarı veya sit tamir yağlaması vb.).

Sökme prosedürü

Bu 3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı sökme sırasını aşağıdaki gibi tarif eder:

• Güvenlik önlemleri onaylandıktan sonra temizlik yapılacaktır. Temizlik atıkları için tedbir alın, çevreye dağılmasını önleyin.
• Temizleyin; özellikle bakım için ulaşacağınız yerlerin iyice temizlenmesini sağlayın.
• Eğer el ile kaldırılması ve sökülmesi mümkün olmayan ağırlık ve büyüklükler söz konusu ise kaldırma teçhizatını kurun.
• Hangi sökme işlemi yapılacaksa ona ait detay çizimlere bakarak önerilen sırayı izleyin. Söküm sırasında daima parçaları birbirinden ayırmadan, yönü kolayca anlaşılabilecek şekilde ve takarken aynı yöne denk getirecek şekilde markalayın, boya veya kalemle işaretleyin ve numaralandırın.
• Söküm sırasında parçaları yoklayarak korozyon veya deformasyon gibi hasarlarla karşılaşılırsa derhal fotoğraflandırın.
• Hasarın bertaraf edilmesi için yapılacak işlemleri kaydedin ve delil olarak fotoğrafları ekleyin.
• Sökülen parçalara hasar vermeden pas ve/veya kirleri temizleyin.
• Değiştirilecek parçaları ayırın ve yedeği ile uygunluğunu kontrol edin.
• Sızdırmazlık sağlanamayan vanalarda küre ve o-ring hasarı vardır. Vananın bu hattan kesilmesi gerekmektedir.

Yeniden toplama ve monte etme

Yeniden toplamada sökme prosedürünün tersini uygulamalısınız. Gövde montajı için ilgili teknik resim üzerindeki ve eklerindeki uyarıları kesinlikle dikkate alın. Emin olmadığınız durumlarda mutlak surette Batusan teknik servisine danışın veya servis isteyin.

Son ayar ve kontroller

Her 3 yollu küresel vana bakımını aşağıdaki ayar ve kontrollerle kapatın:

• Açma kapama yön işaretlerinin doğruluğunu teyit edin.
• Açma ve kapama torkunu ölçün ve kaydedin.
• Tam açma kapama kontrolü (sızdırmazlık kontrolü ile birlikte yapabilirsiniz).
• Kontrol ve canlı test için güvenlik önlemlerini onaylayın.
• Test için sistem basıncını ölçebilecek durum varsa kaynağından bilgi alın.
• DBB tipi vana için drain veya vent vanasını açarak basıncı gövde kavitasyonundan boşaltmaya başlayın.
• Gövde içindeki basınç boşalıyorsa API 6D kaçak toleranslarıyla kaçak ölçümü yapın. Bunun için tüp kullanarak kabarcık ölçümü yapmanız yeterli olacaktır.

Standart değerleri aşan bir ölçüm yapılmışsa kaçak var kaydınızı yapın ve onarım prosedürü önerin (dişli kutusu ayarı, sit ve mil sızdırmazlık ayarı veya sit tamir yağlaması vb.).

Bakım markalama

3 Yollu Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı dokümanında yaptığımız kayıtları vanaya ait dosyasına kopyalayın. Servis yapılmışsa servis ekine ekleyin. Kullanılmış yedek parça varsa yedek parça girdilerini vananın dosyasına ve servis formu ekine ekleyin. Ayar ve ölçme kayıtları, bakım yapanın görüşleri ve gelecek bakım için önerileri servis formunda belirtilecektir.

Saha servisi ile ilgili etiketleme yapıp en geç bakım tarihini kaydedin. Bu süre 12 aydan fazla olmamalıdır.

Hattan çıkarma ve bertaraf etme

Bir 3 yollu küresel vananın ömrü hattan çıkarma ile biter: çalışma ömrünün sonunda vana, vana tipine ve montaj koşullarına göre uygun bir prosedür ile hattan sökülür. Vanayı sökme esnasında çevreyi kirletmemek için vana girişinde ve çıkışında oluşan kaçağın çevreye bulaşmasını önleyici ekipmanlar kullanılmalıdır. Vanayı Avrupa, ulusal ve bölgesel standartlara uygun bir yere getirin ve bertaraf tarihine kadar saklayın.

Vana toksik, korozif ve zararlı maddeler içerebilir. Parçalamadan önce mutlaka yüksek basınçlı buhar ile temizlenmesi gerekmektedir. Personel bu işlemleri yaparken kirliliğe göre mutlaka koruyucu ekipman giymelidir. Bu esnada oluşan atıklar Avrupa, ulusal, bölgesel ve belediye direktiflerine ve/veya atık yasalarına ve/veya tehlikeli madde yasalarına göre imha edilmelidir.

Vana üzerindeki boya tabakası kumlama yöntemiyle kaldırılır. Artık metalik parçalar bir çelik fabrikasında yeniden dönüştürülebilir. Plastik parçalar (o-ring, yüzük ambalaj vb.) Avrupa, ulusal, bölgesel ve belediye direktiflerine ve/veya atık yasalarına ve/veya tehlikeli madde yasalarına göre imha edilmelidir.

Ek dokümanlar

Rutin bakımın ötesinde şu belgeler istenebilir: dişli kutulu montaj çizimi, parça listesi ve tanımlar ile referans katalog sayfaları. Bunlar özel sipariş dokümanlarıdır; sipariş dosyasına başvurun.

Sonuç

Çağımızın vanası olarak adlandırdığımız KÜRESEL VANA’nın sağlıklı çalışması isteniyorsa, ana devrelere muhakkak pislik tutucu (filtre) konulması işletme masraflarını azaltacaktır. Tesisata bağlı olduğumuz bir 3 yollu küresel vana tam açık veya tam kapalı pozisyonlarında çalıştırılarak olabilecek kaçakların ve işletme masraflarının önüne geçilmelidir.

Kaynak: API — küresel vana standartlarının arkasındaki standart programı

3 Yollu Küresel Vana Talimat Belgeleri

PDF olarak indir

3 Yollu Küresel Vana Ürün Sayfası

3 yollu küresel vanalar

3 Yollu Küresel Vana Ürün Galerisi

Daha fazla ürün görseli