DBB Küresel Vana Kullanım-Bakım Talimatı
İÇİNDEKİLER
DBB Küresel Vana Kullanım-Bakım Talimatı
Önsöz
DBB (Çift Bloklama ve Tahliye) Küresel Vana Kullanım ve Bakım Talimatı
Bu talimatlar, DBB (Double Block and Bleed – Çift Bloklama ve Tahliye) küresel vanaların güvenli ve verimli bir şekilde kullanılmasını, kurulmasını, çalıştırılmasını ve bakımının yapılmasını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Personel güvenliği ve ekipmanın uzun ömrü için aşağıdaki yönergelerin dikkatle okunması ve uygulanması kritik öneme sahiptir.
Önemli Not: Bu kılavuz genel yönergeler sağlamaktadır. Son kullanıcı, doğru vana seçimi, boyutlandırılması, kurulumu, çalıştırılması ve bakımının sorumluluğunu üstlenmelidir. Bu belge, ürün ile birlikte sağlanan ek talimatlarla birlikte okunmalıdır.
DBB küresel vana seçiminde dikkat edilecek hususlar
DBB vanaların seçimi, kullanılacağı ortamın ve akışkanın özelliklerine göre yapılmalıdır.
- Akışkan Tipi: Akışkanın sıvı, gaz, hava veya katı partiküller içeren yoğun akışkan olup olmadığına, ayrıca korozif olup olmadığına göre vana malzemesi ve sızdırmazlık elemanları seçilmelidir.
- Sıcaklık ve Konsantrasyon: Akışkanın maksimum ve minimum sıcaklıkları ile konsantrasyonu bilinmeli ve vana bu koşullara uygun seçilmelidir.
- İşletme Basıncı: Vananın içinden geçecek akışkanın maksimum işletme basıncı belirlenmeli ve vana buna göre seçilmelidir.
- Bağlantı Şekli: Hat bağlantı şekli (dişli, flanşlı, soketli, kaynaklı veya rekorlu) belirlenmelidir.
- Boyut ve Akışkan Miktarı: Saatte akıtılacak akışkan miktarına göre vana boyutu ve geçiş tipi (tam geçişli, redüksiyon geçişli) seçilmelidir.
- Standartlara Uygunluk: Vana; API, DIN, EN gibi uluslararası standartlara uygun olmalıdır.
Ambalajlama, depolama ve taşıma
Vanaların ambalajlanması, depolanması ve taşınması, vananın performansını ve ömrünü doğrudan etkiler.
Ambalajlama
- Ambalaj Koruması: Vanalar, hat bağlantı noktalarından yabancı cisim girmesine karşı korunmuştur. Vanayı temizlenmiş hatta bağlayana kadar ambalajını ve kapaklarını çıkarmayınız.
Depolama
- Vanalar asla üst üste istiflenmemelidir.
- Vanalar kesinlikle yarı açık pozisyonda bırakılmamalıdır. Aksi halde yarı açık bırakılan vanada küre yüzeyi PTFE oturma elemanlarını ezeceğinden iç kaçak olma ihtimali yüksektir.
- Sevkiyatı yapılan vanaların müşteri tarafından kapalı depolama alanında su, nem ve rutubetten uzak tutularak muhafaza edilmesi tavsiye edilir.
- Uzun süreli depolamada (minimum 6 ay), vananın hat bağlantı kapakları açılmalı, boyasız yerleri korozyon önleyici yağlarla yağlanmalı ve flanşları tekrar kapaklarla kapatılmalıdır.
Taşıma
- Kutular açılırken ve vanalar kontrol edilirken taşıma kaynaklı hasar olmadığından emin olunmalıdır.
- Kutu veya paletten vana çıkarılırken üzerindeki aksesuarlar ezilme veya darbeden korunmalıdır.
- Kutu açılımında vanaya zarar gelmemesi için bez sapanlar kullanılmalıdır.
- Vanaları kaldırırken vana ağırlığına uygun kaldırma cihazları kullanılmalıdır.
- 25 kg’dan ağır küresel vanalar, üzerinde bulunan ve vananın yükünü taşıması amacıyla tasarlanan kendi kaldırma noktaları (taşıma mapaları) ile taşınmalıdır.
- Taşıma mapası olmayan 25 kg üzeri vanalarda, tesisata bağlantı flanşlarında bulunan saplama deliklerinden taşıma yapılabilir.
- Kaldırma ekipmanı, vana ve iş güvenliği açısından her kaldırma işleminden önce daima iki kez kontrol edilmelidir.
- Kaldırma / taşıma sırasında vana içerisine yabancı madde girmesini önlemek için vana flanş koruması kesinlikle çıkarılmamalıdır.
- Dişli kutusu ve aktüatör, vanayı kaldırmak için kullanılmamalıdır.
DBB küresel vana montajında dikkat edilecek hususlar
DBB vanaların montajı, doğru ve güvenli bir işletme için büyük önem taşır.
Montaj
- Hat Temizliği: Vana montajından önce boru hattının içerisinde var olabilecek çapak, pas, yabancı cisim ve pisliklerin kalmaması için basınçlı hava veya buharla hat temizlenmelidir.
- Etiket Bilgisi Kontrolü: Vana etiket bilgileri (standart, basınç sınıfı, çap vb.) ile hat bilgileri karşılaştırılmalı ve uygunluk kontrolü yapılmalıdır.
- Flanş Kapaklarının Çıkarılması: Yeni takılacak vananın her iki flanşındaki etiketler / kapaklar sökülmelidir.
- Akış Yönü: Vana üzerinde akış yönü belirtilmiş ise vana, hattın akış yönüne doğru monte edilmelidir. Belirtilmemiş ise her iki yönde de monte edilebilir.
- Eksen Hizalaması: Takılacağı boruların eksenleri ve kullanılacak bağlantı elemanının delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. Eksen kaçıklıkları, vana üzerinde aşırı gerilmelere neden olarak sızdırmazlığı tehlikeye atabilir.
- Flanş Bağlantıları: Bağlantı elemanı flanş ise, cıvatalar karşılıklı sıkılarak boşluklar alınmalı, daha sonra verilen tork değerlerinde karşılıklı olarak sıkılmalıdır (sıkma sırası ve tork tablosu için 6. bölüme bakınız).
- Vana Konumu: Tesisata takılacak vananın açık konumda olmasına dikkat edilmeli ve kol akış yönünde olmalıdır.
- Giriş Tarafı: Vananın teknik bilgilerinin yazılı olduğu flanş tarafı giriş olacak şekilde montaj yapılmalı, daha sonra diğer taraf çekme gerilmesi oluşmasına fırsat verilmeden tesisata monte edilmelidir.
Sızdırmazlık Elemanları
- Akışkan cinsine ve basıncına uygun sızdırmazlık elemanı seçilmelidir.
- Flanş bağlantılarında kullanılacak sızdırmazlık elemanının yüzeyleri düzgün olmalıdır.
- Deforme olmuş veya sökülmüş sızdırmazlık elemanı kullanılmamalı, yenisi takılmalıdır.
- Sızdırmazlık elemanı takılırken vana geçiş boğazını kapatmamasına dikkat edilmelidir.
Kaçak Kontrolü
Etiket üzerinde belirtilen anma basıncının 1,5 katı basınç ile test edilerek kaçak kontrolü yapılmalıdır.
DBB küresel vana kullanımı ve operasyonu
DBB vanaların özel yapısı gereği kullanımında ek dikkat gerekmektedir.
Çift Bloklama ve Tahliye Prensibi
- DBB vanalar, hattın güvenli izolasyonu için iki bağımsız blok vana (küresel vana) ve bu ikisi arasında bir tahliye (bleed) valfi içerir.
- İzolasyon sağlanırken önce her iki blok vana da tam kapalı konuma getirilmelidir.
- Ardından, iki blok vana arasında kalan boşluktaki basıncı tahliye etmek için tahliye valfi açılmalıdır. Bu, hattın tam olarak izole edildiğini ve güvenli olduğunu doğrular.
Kullanım Kuralları
- Vana Konumu: Vana tam açık veya tam kapalı konumda bırakılmalıdır. Yarı açık konumda bırakılan vana, çalışma prensibi gereği PTFE küre sızdırmazlık elemanlarına zarar vererek vananın kaçak vermesine sebep olur.
- Kuvvet Uygulama: Vana kollarına sadece ok yönünde, açma ve kapama pozisyonları için kuvvet uygulayınız. Kolun hareketi stoplama pimine dayandığı anda kuvvet uygulamayınız.
- Basınç Kontrolü: Çalışma şartları, vananın üzerinde BAR cinsinden maksimum çalışma basıncı olarak belirtilen değerdedir.
- Operatör Güvenliği: Operatör, maruz kalacağı kimyasal ve fiziksel etkilere uygun koruyucu ekipman kullanmalıdır.
- Acil Durum Tahliyesi: İnsan sağlığına zarar verecek yüksek sıcaklık ve basınca sahip akışkanın kontrolsüz tahliyesini önleyecek bir emniyet valfi mevcut ise, serbest bırakılan akışkanı kontrol altına almak için bu emniyet ekipmanının uygun bir manifolda bağlanması önerilir. Bir tahliye bağlantısı yoksa, gövde boşluklarındaki basıncı tahliye etmek için vent ve drenaj tapalarını kullanmayınız.
Periyodik kontrol ve genel bakım
Vananın tasarım ömrünü sürdürmesi için düzenli bir muayene ve bakım programı gereklidir.
Genel Muayene
Servis koşullarına ve vananın çalışma sıklığına bağlı olarak aşağıdaki kontroller sahada, kısmen veya tamamen yapılmalıdır:
- Boya bütünlüğü
- Toz birikintisi
- Pas, dış korozyon ve oksidasyon belirtileri
- Vent ve drenaj parçalarının durumu
- Vida dişlerinin ve yatakların yağlanması
- İç ve dış kaçaklar
Periyodik Kontrol Sıklığı
Teslim tarihinden itibaren maksimum iki yılda bir rutin bakım kontrolü yapılmalıdır. Yeraltı vanaları rutin bakıma tabi tutulamaz, ancak yılda bir kez önleyici bakım ve muayene programı gereklidir.
Bakım Öncesi Hazırlık
Herhangi bir bakım öncesinde:
- Vana basıncı düşürülmelidir.
- Vent ve drenaj hatlarındaki sıcaklık kontrol edilmelidir.
- Elektrik bağlantıları kesilmelidir.
- Vana temizlenmelidir.
Bu prosedürlerden herhangi birine uyulmaması, personel için ciddi sağlık ve güvenlik tehlikesi oluşturabilir.
Ek Bakım (DBB’ye Özel)
- Tahliye (Bleed) Valfi Bakımı: Tahliye valfinin düzgün çalıştığından emin olmak için düzenli olarak kontrol edilmeli ve gerekirse temizlenmelidir. Sıkışma veya tıkanma belirtileri varsa derhal müdahale edilmelidir.
- Gövde Boşluğu Tahliyesi: Bakım veya onarım sırasında, her iki blok vana kapatıldıktan sonra gövde boşluğunun tahliye edildiğinden ve basıncın sıfırlandığından emin olunmalıdır.
Cıvata sıkma sırası ve tork değerleri
Saplama kalitesine göre cıvata sıkma torkları (N·m)
| Diş | Anahtar N (mm) | Alyan A (mm) | Saplama kalitesine göre sıkma torku (N·m) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3.6 | 4.6 | 5.6 | 5.8 | 6.8 | 8.8 | 9.8 | 10.9 | 12.9 | |||
| M1.6 | 3.2 | – | 0.06 | 0.08 | 0.09 | 0.12 | 0.15 | 0.19 | 0.22 | 0.27 | 0.32 |
| M2 | 4 | – | 0.13 | 0.15 | 0.19 | 0.25 | 0.29 | 0.39 | 0.42 | 0.53 | 0.64 |
| M2.5 | 5 | – | 0.22 | 0.29 | 0.36 | 0.48 | 0.58 | 0.78 | 0.87 | 1.09 | 1.31 |
| M3 | 5.5 | – | 0.38 | 0.51 | 0.63 | 0.84 | 1.01 | 1.35 | 1.52 | 1.90 | 2.27 |
| M4 | 7 | – | 0.71 | 0.95 | 1.19 | 1.59 | 1.91 | 2.54 | 2.86 | 3.57 | 4.29 |
| M5 | 8 | – | 1.71 | 2.28 | 2.85 | 3.80 | 4.56 | 6.09 | 6.85 | 8.56 | 10.30 |
| M6 | 10 | – | 2.94 | 3.92 | 4.91 | 6.54 | 7.85 | 10.50 | 11.80 | 14.70 | 17.70 |
| M8 | 13 | – | 7.11 | 9.48 | 11.90 | 15.80 | 19.00 | 25.30 | 28.40 | 35.50 | 42.70 |
| M10 | 17 | 8 | 14.30 | 19.10 | 23.80 | 31.80 | 38.10 | 50.80 | 57.20 | 71.50 | 85.80 |
| M12 | 19 | 10 | 24.40 | 32.60 | 40.70 | 54.30 | 65.10 | 86.90 | 97.70 | 122 | 147 |
| M14 | 22 | 12 | 39.00 | 52 | 65 | 86.60 | 104 | 139 | 156 | 195 | 234 |
| M16 | 24 | 14 | 59.90 | 79.90 | 99.80 | 133 | 160 | 213 | 240 | 299 | 359 |
| M18 | 27 | 14 | 82.50 | 110 | 138 | 183 | 220 | 293 | 330 | 413 | 495 |
| M20 | 30 | 17 | 117 | 156 | 195 | 260 | 312 | 416 | 468 | 585 | 702 |
| M22 | 32 | 17 | 158 | 211 | 264 | 352 | 422 | 563 | 634 | 792 | 950 |
| M24 | 36 | 19 | 202 | 270 | 337 | 449 | 539 | 719 | 809 | 1011 | 1213 |
| M27 | 41 | 19 | 298 | 398 | 497 | 663 | 795 | 1060 | 1193 | 1491 | 1789 |
| M30 | 46 | 22 | 405 | 540 | 675 | 900 | 1080 | 1440 | 1620 | 2025 | 2430 |
| M33 | 50 | 24 | 550 | 734 | 917 | 1223 | 1467 | 1956 | 2201 | 2751 | 3301 |
| M36 | 55 | 27 | 708 | 944 | 1180 | 1573 | 1888 | 2517 | 2832 | 3540 | 4248 |
| M39 | 60 | 27-30 | 919 | 1226 | 1532 | 2043 | 2452 | 3269 | 3678 | 4597 | 5517 |
| M42 | 65 | 32 | 1139 | 1518 | 1898 | 2530 | 3036 | 4049 | 4555 | 5693 | 6832 |
| M45 | 70 | – | 1425 | 1900 | 2375 | 3167 | 3800 | 5067 | 5701 | 7126 | 8551 |
| M48 | 75 | 36 | 1716 | 2288 | 2860 | 3813 | 4576 | 6101 | 6864 | 8580 | 10296 |
| M52 | 80 | 36 | 2210 | 2947 | 3684 | 4912 | 5895 | 7859 | 8842 | 11052 | 13263 |
| M56 | 85 | 41 | 2737 | 3650 | 4562 | 6083 | 7300 | 9733 | 10950 | 13687 | 16425 |
| M60 | 90 | 46 | 3404 | 4538 | 5673 | 7564 | 9076 | 12102 | 13614 | 11018 | 20422 |
| M64 | 95 | 46 | 4100 | 5466 | 6833 | 9110 | 10932 | 14576 | 16398 | 20498 | 24597 |
| M68 | 100 | 50 | 4963 | 6617 | 8271 | 11029 | 13234 | 17646 | 19851 | 24814 | 29777 |
| M72 | 105 | 55 | 6913 | – | 9228 | – | 17785 | 21074 | – | 29631 | 35537 |
| M76 | 110 | 60 | 8275 | – | 11047 | – | 21290 | 25227 | – | – | – |
| M80 | 115 | 65 | 9625 | – | 12849 | – | 24763 | 29341 | – | – | – |
| M90 | 130 | 70 | 14298 | – | 24941 | – | 36271 | 42978 | – | – | – |
| M100 | 145 | – | 19613 | – | 26182 | – | 50460 | 59790 | – | – | – |
| M110 | 155 | – | 26391 | – | 35230 | – | 67898 | 80463 | – | – | – |
| M120 | 175 | – | 34588 | – | 46174 | – | 88990 | – | – | – | – |
| M130 | 185 | – | 44300 | – | 59159 | – | 114015 | – | – | – | – |
| M140 | 200 | – | 55706 | – | 77568 | – | 143321 | – | – | – | – |
| M150 | 210 | – | 68906 | – | 91986 | – | 177281 | – | – | – | – |
DBB Küresel Vana Kullanım-Bakım Talimatı Belgesi
PDF olarak indir (Türkçe / İngilizce)
DBB Küresel Vana Ürün Sayfası
Double block and bleed (DBB) küresel vana
