Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı

Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı

Önsöz

BATUSAN, Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı ile Kişisel güvenlik ve Küresel Vanaların Uzun Süreli kullanım ömrünü, Kurulum, Çalıştırma ve Bakım Kılavuzunu incelemenizdeki en önemli husustur. Bu kılavuz, vananın taşınması, depolanması, kurulumu, çalıştırılması ve bakımına ilişkin bilgiler de dahil olmak üzere vanalar için gerekli tüm güvenlik yönergelerini sağlayacaktır. Vanayı monte etmeden veya bakımını yapmadan önce lütfen dikkatlice okuyunuz.

Amaç

İlgili standarda göre üretilen Vanaların, gövdesi içindeki kürenin hareketi ile akışkanların yönlendirilmesi, iletilmesi veya durdurulması işlevlerini sağlayan vana türü olan KÜRESEL VANA’nın, çalışma prensiplerinin yerine getirilebilmesi için, vana şartlarına uygun montajının yapılıp yine vananın şartlarına uygun ortamlarda çalıştırılmasının sağlanmasıdır. Bu amaca yönelik olarak; gereken uygun koşulların ve dikkat edilmesi gereken durumlar/konular hakkında bilgiler, talimatlar verilmektedir.

Belirtilen hususlara aykırı davranışlardan doğacak sorunlardan ve sonuçlardan kullanıcı sorumludur.

Küresel vana seçiminde dikkat edilecek hususlar

Doğru ürünü seçebilmek için Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı aşağıdaki ölçütleri sıralar:

• Kullanılacağı ortam (içinden geçen akışkan): akışkanın sıvı, gaz, hava veya katı partiküller içeren koyu akışkan fazlalarından hangisi olduğu, ayrıca korozif olup olmadığına göre seçilmelidir.
• Akışkanın konsantrasyonu ve sıcaklık derecesi (max ve min): işletme sıcaklığı, vananın içinden geçen akışkanın max sıcaklığı ile min sıcaklığı bilinmelidir.
• Kullanma basıncı (max işletme basıncı): vananın içinden geçen akışkanın max basıncı.
• Devreye bağlantı şekli: dişli, flanşlı, soketli, kaynaklı veya rekorlu.
• Ölçüsü veya saatte akıtılacak akışkanın miktarı.
• Dünya standartlarına uygunluğu: TSE, API, DIN, EN.
• Vana geçiş şekli: tam geçişli veya redüksiyon geçişli.

Ambalajlama

Bir doğalgaz küresel vana sevkiyata şu şartlarla hazırlanır:

• Batusan vanaları hat bağlantı yerlerine, içerisine yabancı cisim girmesine karşı korunmuştur ve temizlenmiş hatta bağlayana kadar vananın ambalajını ve kapağını çıkarmamanız önerilmiştir.
• Batusan, vanaları Taşıma, Depolama, Ambalajlama ve Sevkiyat prosedürüne uygun olarak ambalajlama, kolileme ve paletleme yapmaktadır.

Batusan olarak müşteri özel istek belirtmediği müddetçe palet üzeri karton koli ya da palet üzeri tahta kutu içerisinde vanaların sevki sağlanmaktadır. Sevki sağlanan vanaların müşteri tarafından kapalı depolama alanında su, nem ve rutubetten uzak tutarak muhafaza etmeleri tavsiye edilir.

Depolama

Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı, doğalgaz küresel vana için aşağıdaki depolama koşullarını tanımlar:

• Valf performansını etkileyebilecek ve personelin yaralanmasına neden olabilecek herhangi bir olumsuz durumu önlemek için valfler asla üst üste istiflenmemelidir.
• Kullanıcıların taşımadan kaynaklı bir hasara uğramadıklarından emin olmaları için kutular açılıp içerisindeki vanalar kontrol edilmelidir.
• Kutu ya da palet üzerinden vananın çıkarılması durumunda vana üzerindeki aksesuarların herhangi bir ezilme ya da darbeden korunması gerekir.
• Uzun süreli depolama yapılan vanaların min. 6 ay olmak kaydı ile vananın hat bağlantı kapakları açılır ve boyasız yerleri korozyon önleyici yağlar ile yağlanır ve flanşları kapaklar ile kapatılır.
• Sevkiyat ya da depolama sırasında ürünün ağırlık bilgilerine bakılır ve uygun taşıyıcı ile sevk edilmesi uygun görülür.

Taşıma

Taşıma sırasında doğalgaz küresel vana için aşağıdaki önlemler şarttır:

• Kutu açılımında vanaya herhangi bir zarar gelmemesi açısından bez sapanlar kullanılmalıdır.
• Vanaları kaldırırken vana ağırlığına uygun kaldırma cihazlarının kullanılması tavsiye edilir.
• 25 kg’dan daha büyük küresel vanaların taşımaları, vana üzerinde bulunan, vananın yükünü taşıması amacıyla tasarlanan kendi kaldırma noktaları olan taşıma mapaları ile sağlanır.
• Taşıma mapası olmayan vanalarda tesisata bağlantı flanşlarında bulunan saplama deliklerinden taşıma yapılabilir.
• Dişli kutu, aktüatör ve flanş bağlantı delikleri vanayı kaldırmak için kullanılmamalıdır.
• Kaldırma ekipmanı, vana ve iş güvenliği açısından her kaldırma işleminden önce daima iki kez kontrol edilmelidir.
• Kaldırma/taşıma sırasında vana içerisine yabancı madde girmesini önlemek için vana flanş korumasını kesinlikle çıkarmayınız.

Küresel vana kullanımında dikkat edilecek hususlar

• Batusan doğalgaz küresel vanaları hat bağlantı yerlerine, içerisine yabancı cisim girmesine karşı korunmuş ve temizlenmiştir. Hatta bağlayana kadar vananın ambalajını ve kapağını çıkarmamanız önerilmiştir.
• Vana tam açık konumda veya tam kapalı konumda bırakılmalıdır. Yarı açık konumda bırakılan vana, çalışma prensibi gereği küre sızdırmazlık teflonlarına zarar vererek vananın kaçak vermesine sebep olur.
• Vana kollarına sadece ok yönünde açma ve kapama pozisyonları için kuvvet uygulamanız gerekir. Kolun hareketi stoplama pimine dayandığı anda kuvvet uygulamayınız.

Çalışma şartları, vananın üzerinde BAR cinsinden maksimum çalışma basıncı olarak belirtilen değerdedir.

Küresel vana montajında dikkat edilecek hususlar

Vana montajı için

Bir doğalgaz küresel vana hatta bağlanırken şu adımlar izlenir:

• Vana montajından önce boru hattının içerisinde var olabilecek çapak, pas, yabancı cisim ve pisliklerin kalmaması için basınçlı hava veya buharla hat temizlenmelidir.
• Hat uygunluk kontrolü yapılmalı ve hat bilgisi ile vana etiket bilgileri karşılaştırılmalıdır.
• Yeni takılacak vana için her iki flanşındaki etiketler / kapaklar sökülmelidir.
• Vana üzerinde akış yönü var ise bağlanılacak hatta, hattın akış yönüne doğru vana monte edilir. Vana üzerinde akış yönü belirtilmemiş ise her iki yönde de monte edilebilir.
• Kullanılacak olan vana, bağlanacak olan hatta uygun standartta, uygun basınç sınıfında ve çapta olmalıdır.
• Takılacağı boruların eksenleri ile kullanılacak bağlantı elemanının delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. Örnek: bağlantı elemanı olarak flanş kullanılıyor ise cıvata delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. (Bu tür eksen kaçıklıkları sebebi ile vana üzerinde meydana gelen aşırı gerilmeler sızdırmazlığı tehlikeye sokacaktır.)
• Bağlantı elemanı flanş ise, cıvataları karşılıklı sıkarak boşlukları alınır, daha sonra da yine karşılıklı olarak verilen tork değerlerinde sıkılır.
• Tesisat yapılırken vana yeri bırakılıyor ise, kullanılacak vana boyu ve sızdırmazlık elemanlarının boyları hesaplanarak bırakılmalıdır.
• Bağlantı şekli dişli olacak ise boru üzerindeki diş boyu, vana diş boyundan az olmamalıdır.
• Etiket üzerinde belirtilen anma basıncının 1,5 katı basınç ile test edilerek kaçak kontrolü yapılmalıdır.
• Tesisata takılacak vananın açık konumda olmasına dikkat edilmelidir ve kol akış yönünde olmalıdır.
• Tesisata takılacak vananın, teknik bilgilerinin yazılı olduğu flanş tarafı giriş olacak şekilde montaj yapılır. Daha sonra diğer tarafı, çekme gerilmesi oluşmasına fırsat verilmeden tesisata monte edilir. Montaj yapıldıktan sonra, tesisat işletme basıncının 1,5 katı basınç ile test edilerek kaçak kontrolü yapılmalıdır.

Flanş sızdırmazlık elemanı için

Sızdırmazlık elemanları, doğalgaz küresel vana bakımında en sık değişen parçadır:

• Akışkan cinsine ve basıncına uygun sızdırmazlık elemanı seçilmelidir.
• Flanş bağlantılarında kullanılacak sızdırmazlık elemanının yüzeyleri düzgün olmalıdır.
• Demontajı yapılmış, deforme olmuş sızdırmazlık elemanı kullanılmamalı, yenisi takılmalıdır.

Sızdırmazlık elemanı takılırken vana geçiş boğazını kapatmamasına dikkat edilmelidir. (Sızdırmazlık elemanları Klingerit, Teflon, O-ring, uygun sertlikte kauçuk veya lastik.)

Küresel vana kullanımında dikkat edilecek hususlar

• Vanayı ambalajından tesisata bağlayacağınız zaman çıkarınız.
• Vana tam açık konumda veya tam kapalı konumda bırakılmalıdır. Yarı açık konumda bırakılan vana çalışma prensibi gereği küre sızdırmazlık teflonlarına zarar vererek vananın kaçak vermesine sebep olur.
• Vana kollarına sadece ok yönünde açma ve kapama pozisyonları için kuvvet uygulamanız gerekir. Kolun hareketi stoplama pimine dayandığı anda kuvvet uygulamayınız.
• Çalışma şartları vananın üzerinde BAR cinsinden maksimum çalışma basıncı olarak belirtilen değerdedir.
• Çalışma sıcaklık aralığı -5 ila +60 °C sınırlıdır.
• TS 9809 ve TS EN 331 Standardına uygun olan vanalar Doğalgaz, LPG ve Yanıcı gaz tesisatlarında dağıtım ve servis vanası olarak kullanılır.

Bakım

Doğalgaz küresel vana bakımı gaz servisinde ayrı bir dikkat ister:

• Belli bir periyodik bakım zamanı yoktur. Hareket mili somunu altına disk biçimli yay konmaktadır. Bununla değişken iç basınç ve sıcaklıkta labirent salmastra kutusunda sürekli sızdırmazlık temin edilir. Uzun zaman kullandıktan sonra sızdırmazlık temini biraz azalırsa, hareket mili somununun biraz sıkılmasıyla uzun bir zaman yine sızdırmazlık temin edilir.
• Küresel Vanalar üç parçalı olarak dizayn edildikleri için tüm hareketli parçaları içinde ihtiva eden orta gövde kısmı kolayca aradan alınarak parçalar değiştirilebilir.
• Burak Tipi Küresel Vanalar iki parçalı olarak dizayn edildikleri için tüm hareketli parçaları içinde ihtiva eden orta gövde kısmı üzerindeki kapak kolayca sökülerek parçalar değiştirilebilir.

Kullanılacak takım ve malzemeler

Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı için gereken takım seti sınırlıdır:

İki ağızlı anahtar, bağlantı için uygun cıvata ve somun.

Gaz hattında emniyet kuralları

Gaz servisi, diğer akışkanlardan farklı olarak sızıntının kendisinin doğrudan tehlike olduğu bir uygulamadır. Aşağıdaki kurallar istisnasız uygulanır:

• Hat basınç altındayken gövde veya salmastra cıvatalarına dokunulmaz.
• Sökme öncesi hat izole edilir, basınç boşaltılır, hat inert gaz ile süpürülür ve kilitleme–etiketleme uygulanır.
• Çalışma alanında ateşleme kaynağı bulundurulmaz; kıvılcım çıkarmayan takım kullanılır.
• Montaj sonrası sızdırmazlık testi köpük veya gaz dedektörü ile yapılır — alevle kontrol kesinlikle yasaktır.
• Bir doğalgaz küresel vana üzerinde yapılan her müdahale yetkili personel tarafından ve kayıt altına alınarak yapılır.

Devreye alma ve sızdırmazlık testi

Montajdan sonra hat kademeli basınçlandırılır. Tam çalışma basıncı tek seferde verilmez; her kademede bağlantı noktaları köpükle kontrol edilir.

Bir doğalgaz küresel vana test sırasında tam açık konumda tutulur. Kapalı konumda yapılan gövde testi, tasarım yükünü tek yönlü olarak yuvaya bindirir ve sızdırmazlık elemanını kalıcı biçimde zorlar.

Test sonucu, uygulanan basınç ve bekleme süresiyle birlikte kaydedilir. Gaz hatlarında bu kayıt yalnız bakım için değil, mevzuat açısından da gereklidir.

Periyodik kontrol aralıkları

• Bina giriş ve sayaç öncesi vanalar: yılda bir tam açma–kapama denemesi ve bağlantı sızdırmazlık kontrolü.
• Sürekli açık kalan hat vanaları: altı ayda bir hareket denemesi. Yıllarca çalıştırılmayan bir doğalgaz küresel vana acil durumda sıkışmış hâlde bulunabilir — bu, gaz hatlarındaki en kritik ihmaldir.
• Yer altı gövdeler: yılda bir önleyici bakım; kutu içi su birikimi ve korozyon kontrol edilir.
• Endüstriyel proses hatları: üç ayda bir salmastra kontrolü.

Her kontrolde açma–kapama torku ölçülüp kaydedilir; torkun artması salmastra veya yuvada bir sorunun ilk işaretidir.

Yedek parça ve depolama

Sahada bulundurulacak parçalar sınırlıdır: mil salmastra takımı, gövde contası ve bağlantı elemanları. Parçalar gövdenin çapı ve basınç sınıfıyla birlikte istenir; gaz servisinde conta malzemesi mutlaka gazla uyumlu tipte olmalıdır.

Devreye alınmadan önce bekletilecek gövdeler ambalajı açılmadan, kuru bir yerde ve tam açık konumda saklanır. Bağlantı koruma kapakları çıkarılmaz; gövde içine giren toz, ilk çalıştırmada sızdırmazlığı bozar.

Üst üste istifleme yapılmaz. Kaldırma gövdeden yapılır, koldan değil; kola binen yük mil ile küre bağlantısını zorlar ve bu zorlanma gaz hattında sızıntı olarak geri döner.

Kayıt ve izlenebilirlik

Gaz servisinde yapılan her işlem kayıt altına alınır: montaj tarihi, uygulanan test basıncı, bekleme süresi, sonuç ve işlemi yapan yetkili. Bir doğalgaz küresel vana ile ilgili sonraki her müdahale bu kayda bakılarak planlanır. Kayıtsız yapılan sızdırmazlık testi, denetim açısından yapılmamış sayılır ve arıza durumunda sorumluluk zinciri kurulamaz.

Kayıt, cihazın ilk montajından hurdaya ayrılmasına kadar olan süreci kesintisiz izlenebilir kılar.

Sonuç

Çağımızın vanası olarak adlandırdığımız KÜRESEL VANA’nın sağlıklı çalışması isteniyorsa ana devrelere muhakkak pislik tutucu (filtre) konulması işletme masraflarını azaltacaktır. Tesisata bağlı olduğumuz KÜRESEL VANA tam açık veya tam kapalı pozisyonlarında çalıştırılarak olabilecek kaçakların ve işletme masraflarının önüne geçilmelidir.

Gaz Servisinde Neden Ayrı Bir Talimat

Bir doğalgaz küresel vana, su veya hava hattındaki eşinden farklı bir risk taşır: sızdırmazlık kaybı doğrudan yanıcı bir karışım demektir. Bu yüzden gaz hatlarında kullanılan vanalarda yalnız gövde dayanımı değil, dış sızdırmazlık da ayrıca belgelenir.

Doğalgaz küresel vana seçilirken gövde malzemesi kadar mil sızdırmazlığı ve yuva malzemesi de kontrol edilmelidir. Gaz molekülü küçüktür; suda fark edilmeyen bir salmastra gevşekliği doğalgaz küresel vana üzerinde ölçülebilir kaçak üretir.

Montaj ve İlk Devreye Alma

Montajdan önce hattın kaynak curufundan ve çapaktan temizlenmiş olması gerekir. Temizlik sırasında doğalgaz küresel vana tam açık konumda tutulur; yarı açık küre yüzeyi katı parçalarla çizilir ve bir daha tam sızdırmaz olmaz.

İlk devreye almada doğalgaz küresel vana takılı hat kademeli olarak basınçlandırılır ve her bağlantı köpük ya da gaz dedektörü ile kontrol edilir. Basıncı bir hamlede vermek, doğalgaz küresel vana contasını yerine oturmadan zorlar.

Doğalgaz küresel vana gövdesine kaynak yapılacaksa vana sökülmeli veya tam açık konumda tutulup gövde soğutulmalıdır; yuva malzemesi kaynak sıcaklığına dayanmaz.

İşletme Kuralları

Küresel vanalar aç–kapa görevindedir. Bir doğalgaz küresel vana kısmi açıklıkta bırakılmamalıdır: hem yuva erken yorulur hem de kapalı sanılan bir hat gerçekte gaz geçirir. Kol konumu daima doğalgaz küresel vana gövdesi üzerindeki işaretle karşılaştırılmalıdır.

Kol tam turu 90 derecedir. Sıkışmış bir doğalgaz küresel vana boru uzatılarak zorlanmamalı; direnç varsa önce hattın basıncı ve gövde içindeki birikinti kontrol edilmelidir.

Periyodik Kontrol

Gaz hatlarında periyodik kontrol yalnız görsel değildir. Her kontrolde doğalgaz küresel vana milinin çevresi ve gövde bağlantıları köpük testinden geçirilir, kol ve durdurucular çalıştırılarak vananın tam açıp tam kapadığı doğrulanır.

Uzun süre hareket ettirilmemiş bir doğalgaz küresel vana yuvaya yapışabilir. Yılda en az bir kez tam tur çalıştırmak, ihtiyaç anında vananın kapanmasını güvence altına alır.

Bir doğalgaz küresel vana üzerinde her müdahaleden önce hat izole edilir, basınç boşaltılır ve kilitleme–etiketleme uygulanır. Kapalı konumdaki gövde içinde hapsolmuş gaz kalabileceği unutulmamalıdır.

Reference: DIN — gaz armatürlerinde kullanılan Avrupa standartlarının kaynağı

Doğalgaz Küresel Vana Kullanım – Bakım Talimatı Belgeleri

PDF olarak indir

Doğalgaz Küresel Vana Ürün Sayfası

Doğalgaz küresel vanalar

Doğalgaz Küresel Vana Ürün Galerisi

Daha fazla ürün görseli