Pislik Tutucu (Filtre) Kullanım – Bakım Talimatı

Pislik Tutucu (Filtre) Kullanım – Bakım Talimatı

Önsöz

BATUSAN, Pislik Tutucu (Filtre) Kullanım – Bakım Talimatı ile Kişisel güvenlik ve PİSLİK TUTUCU’nun Süreli kullanım ömrünü, Kurulum ve Çalıştırma Kılavuzunu incelemenizdeki en önemli husustur. Bu kılavuz, vananın taşınması, kurulumu, çalıştırılmasına ilişkin bilgiler de dahil olmak üzere vanalar için gerekli tüm güvenlik yönergelerini sağlayacaktır. Vanayı monte etmeden veya bakımını yapmadan önce lütfen dikkatlice okuyunuz.

Amaç

Boru devrelerinden geçen sıvı, gaz ve buhar gibi akışkanlar beraberinde az dahi olsa pislikler sürüklerler. Bu pislikler eski boru devrelerinde çamur, aşınmalar neticesinde oluşan pas, kireç taşları ve benzeridir. Yine boru devrelerinde ise kaynak cürufları ve conta parçalarıdır. Bu devre üzerinde bağlı bulunan vanalar, pompalar, hassas ölçü ve ayar elemanlarında tahribat ve zararlara sebep olurlar. Bu tahribatları önlemek için boru devrelerinde yer alan her türlü armatürün girişine birer pislik tutucu kullanmak gerekmektedir.

PİSLİK TUTUCU’nun, çalışma prensiplerinin yerine getirilebilmesi için, şartlarına uygun montajının yapılıp yine şartlarına uygun ortamlarda çalıştırılmasının sağlanması ile mümkün olacaktır.

Belirtilen hususlara aykırı davranışlardan doğacak sorunlardan ve sonuçlardan kullanıcı sorumludur.

Pislik tutucu seçiminde dikkat edilecek hususlar

Doğru ürünü seçebilmek için Pislik Tutucu (Filtre) Kullanım – Bakım Talimatı aşağıdaki ölçütleri sıralar:

• Kullanılacağı ortam (içinden geçen akışkan): akışkanın sıvı, gaz, hava veya katı partiküller içeren koyu akışkan fazlalarından hangisi olduğu, ayrıca korozif olup olmadığına göre seçilmelidir.
• Akışkanın konsantrasyonu ve sıcaklık derecesi (max ve min): işletme sıcaklığı, vananın içinden geçen akışkanın max sıcaklığı ile min sıcaklığı bilinmelidir.
• Kullanma basıncı (max işletme basıncı): vananın içinden geçen akışkanın max basıncı.
• Devreye bağlantı şekli: dişli, flanşlı, soketli, kaynaklı veya rekorlu.
• Ölçüsü veya saatte akıtılacak akışkanın miktarı.
• Dünya standartlarına uygunluğu: TSE, DIN, ANSI, CLASS.
• Vana geçiş şekli: tam geçişli, redüksiyon geçişli.

Pislik tutucu montajında dikkat edilecek hususlar

Yapılan tesisat üzerinde vana bağlantı elemanları için

Bir pislik tutucu hatta bağlanırken bağlantı elemanları şu şartları sağlamalıdır:

• Uygun standart, basınç sınıfı ve çapta olmalıdır.
• Takılacağı boruların eksenleri, kullanılacak bağlantı elemanının da delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. Örnek: bağlantı elemanı olarak flanş kullanılıyor ise cıvata delik eksenleri aynı eksende olmalıdır. (Bu tür eksen kaçıklıkları sebebi ile Pislik Tutucu üzerinde meydana gelen aşırı gerilmeler sızdırmazlığı tehlikeye sokacaktır.)
• Flanşlı bağlantılarda, flanş deliklerine uygun cıvatalar kullanılmalıdır.
• Bağlantı elemanı flanş ise, cıvatalarını karşılıklı sıkarak boşlukları alınır, daha sonra da yine karşılıklı olarak verilen tork değerlerinde sıkılır.
• Tesisat yapılırken İğneli Vana yeri bırakılıyor ise, kullanılacak Pislik Tutucu boyu ve sızdırmazlık elemanlarının boyları hesaplanarak bırakılmalıdır.
• Bağlantı şekli dişli olacak ise boru üzerindeki diş boyu, Pislik Tutucu diş boyundan az olmamalıdır.

Yapılan tesisatta pislik tutucu montajı sızdırmazlık elemanı için

Sızdırmazlık elemanları, pislik tutucu bakımında en sık değişen parçadır:

• Akışkan cinsine ve basıncına uygun sızdırmazlık elemanı seçilmelidir.
• Flanş bağlantılarında kullanılacak sızdırmazlık elemanının yüzeyleri düzgün olmalıdır.
• De montajı yapılmış, deforme olmuş sızdırmazlık elemanı kullanılmamalı, yenisi takılmalıdır.
• Sızdırmazlık elemanı takılırken vana geçiş boğazını kapatmamasına dikkat edilmelidir. (Sızdırmazlık elemanları Klingerit, Teflon, 0-ring, uygun sertlikte kauçuk veya lastik.)

Yapılan tesisatta vana montajı için

Hattın temiz olması, pislik tutucu montajının ilk şartıdır:

• Pislik Tutucu montajından önce boru hattının içerisinde var olabilecek çapak, pas, yabancı cisim ve pisliklerin kalmaması için basınçlı hava veya buharla hat temizlenmelidir.
• Yeni takılacak Pislik Tutucu için her iki flanşındaki etiketler / kapaklar sökülmelidir.

Tesisata takılacak Pislik Tutucu, teknik bilgilerinin yazılı olduğu flanş tarafı giriş olacak şekilde montaj yapılır. Daha sonra diğer tarafını çekme gerilmesi oluşmasına fırsat verilmeden tesisata montaj yapılır.

Pislik tutucu kullanımında dikkat edilecek hususlar

Günlük kullanım, pislik tutucu temizlik aralığını doğrudan belirler:

• Pislik Tutucu ambalajından tesisata bağlayacağınız zaman çıkarınız.
• Çalışma şartları akış göstergesi üzerinde BAR cinsinden maksimum çalışma basıncı olarak belirtilen değerdedir.
• Belli periyotlarla pislik tutucu kapağı üzerinde bulunan kör tapa sökülerek filtre temizlenmelidir.
• Pislik Tutucu tesisata bağlanırken mutlaka yön okunun akış yönünde olmasına dikkat ediniz.

Kullanılacak takım ve malzemeler

Pislik Tutucu (Filtre) Kullanım – Bakım Talimatı için gereken takım seti sınırlıdır:

İki ağızlı anahtar, bağlantı için uygun cıvata ve somun.

Süzgeç göz açıklığı seçimi

Göz açıklığı, korunacak ekipmanın hassasiyetine göre seçilir; “ne kadar ince o kadar iyi” doğru değildir. Fazla ince bir süzgeç çabuk tıkanır, basınç kaybı büyür ve hat kısa aralıklarla durdurulmak zorunda kalır.

Yaygın uygulama değerleri şöyledir:

• Pompa emiş koruması: 1,0–1,6 mm delikli sac. Amaç kaba parçayı tutmaktır; ince süzgeç emişte kavitasyon riskini artırır.
• Kontrol vanası ve debimetre koruması: 0,5–0,8 mm. Bu ekipmanların hassas yüzeyleri küçük partikülden de zarar görür.
• Buhar hatları: 0,8–1,2 mm paslanmaz tel örgü. Buharda korozyon ürünleri sürüklendiği için paslanmaz süzgeç tercih edilir.
• Doğalgaz ve hava hatları: 0,25–0,5 mm. Gaz hatlarında partikül azdır, ince süzgeç uzun süre tıkanmadan çalışır.

Süzgeç yüzey alanı, boru kesitinin en az üç katı olmalıdır. Bu oran sağlanmadığında akış süzgeçten geçerken hızlanır, basınç kaybı hesaplananın üzerine çıkar ve süzgeç zamanla deforme olur.

Basınç kaybı ve tıkanmanın izlenmesi

Temiz bir pislik tutucu hatta ölçülebilir ama küçük bir basınç kaybı yaratır. Bu kayıp tıkandıkça büyür; dolayısıyla giriş ve çıkış arasındaki fark, süzgecin ne durumda olduğunu gösteren en güvenilir işarettir.

Kritik hatlarda giriş ve çıkışa birer manometre konulması önerilir. Temiz süzgeçle ölçülen fark referans alınır; bu fark iki katına çıktığında süzgeç temizlenir. Manometre yoksa temizlik aralığı ilk yılın gözlemine göre belirlenir.

Ani basınç kaybı artışı her zaman kirlenme değildir. Süzgeç yırtılmışsa ya da sepet yuvasından oynamışsa da fark değişir; temizlik sırasında süzgeç mutlaka ışığa tutularak kontrol edilmelidir.

Gövde ve süzgeç malzemesi uyumu

Gövde malzemesi hattın basınç sınıfına, süzgeç malzemesi ise akışkanın kimyasal özelliğine göre seçilir. İkisinin farklı olması normaldir; pik döküm gövde içinde paslanmaz süzgeç yaygın bir kombinasyondur.

Dikkat edilmesi gereken nokta galvanik korozyondur: iletken bir akışkanda birbirine değen farklı metaller zamanla birinin çözünmesine yol açar. Deniz suyu ve tuzlu çözelti taşıyan hatlarda gövde ile süzgecin aynı malzeme grubundan seçilmesi daha güvenlidir.

Conta malzemesi de akışkanla uyumlu olmalıdır. Sıcak yağ hattında lastik conta kısa sürede sertleşir; buharda ise grafit veya PTFE esaslı conta kullanılır.

Emniyet kuralları

Kapak açma işlemi bu ürünle ilgili en sık kaza kaynağıdır. Aşağıdaki kurallar istisnasız uygulanır:

• Kapak, hat basınç altındayken kesinlikle gevşetilmez. Basınç boşaltılmış olsa bile gövde içinde sıvı kalabilir.
• Sıcak akışkan taşıyan hatlarda gövde soğuyana kadar beklenir; buhar hattında kapak açılırken yüz ve gövde açıklıktan uzak tutulur.
• Tahliye tapası varsa önce o açılır, basıncın gerçekten boşaldığı gözle doğrulanır, sonra kapak sökülür.
• Zehirli veya yanıcı akışkanlarda gövde tahliyesi kapalı sisteme yapılır; koruyucu ekipman kullanılır.
• Kapak cıvataları karşılıklı ve kademeli sıkılır; tek noktadan çekilen kapak conta yüzeyini bozar.

Periyodik kontrol aralıkları

Aralıklar akışkana ve hattın yaşına göre belirlenir. Aşağıdakiler başlangıç değeridir ve ilk yılın gözlemine göre kısaltılır:

• Yeni devreye alınan hat: ilk temizlik devreye almadan 24 saat sonra. Montaj artıkları en çok bu sürede toplanır.
• Temiz su ve nötr akışkanlar: üç ayda bir kontrol, yılda bir conta yenileme.
• Buhar ve kondens hatları: ayda bir kontrol; korozyon ürünü birikimi hızlıdır.
• Katı partikül içeren akışkanlar: haftalık kontrol, gerekirse otomatik tahliyeli tip değerlendirilir.

Her temizlikte çıkan kirin miktarı ve cinsi kaydedilir. Artan birikim hattın başka bir yerinde korozyon veya aşınma olduğunun habercisidir; süzgeç bu anlamda bir erken uyarı aracıdır.

Yedek parça bulundurma

Sahada bulundurulması gereken parçalar azdır: süzgeç sepeti (aynı göz açıklığında), kapak contası ve tahliye tapası contası. Süzgeç sepeti istenirken gövde tipi, çapı ve göz açıklığı birlikte belirtilmelidir; aynı çapta iki gövde farklı sepet boyu kullanabilir.

Deforme olmuş bir sepet düzeltilerek kullanılmaz. Ezilmiş tel örgü, akışı düzensiz dağıtır ve zayıflamış noktadan yırtılarak korumak istediği ekipmana kir gönderir.

Depolama ve taşıma

Devreye alınmadan önce bekletilecek ürünler ambalajı açılmadan kuru bir yerde saklanır. Flanş koruma kapakları çıkarılmaz; bu kapaklar hem sızdırmazlık yüzeyini hem süzgeç sepetini korur.

Üst üste istifleme yapılmaz. Kaldırma gövdeden yapılır, kapak cıvatalarından veya tahliye tapasından asla. Uzun süreli depolamada boyasız yüzeyler korozyon önleyici yağ ile korunur.

Sonuç

Mevcut tesisatınızın sağlıklı çalışması isteniyorsa ana devrelere muhakkak pislik tutucu (filtre) konulması işletme masraflarını azaltacaktır.

Tesisata bağlanış olduğumuz AKIŞ GÖSTERGESİ üzerinde belirtilen ölçü ve çalışma basıncı içerisinde çalıştırılarak olabilecek kaçakların ve işletme masraflarının önüne geçilmelidir.

Montaj Yönü ve Konumu

Gövde üzerindeki ok akış yönünü gösterir ve bu yön asla değiştirilemez. Ters takılan bir süzgeçte akış, tutulan katıları eleğin dışından içine doğru iter; elek temizlense bile kirlilik hatta geçer.

Yatay hatlarda kapak aşağı doğru veya yana bakacak şekilde monte edilir; kapağı yukarı bakan bir montajda elek boşaltılırken içerideki birikinti hatta dökülür. Düşey hatlarda akış yukarıdan aşağıya olmalıdır.

Kapağın sökülebilmesi için önünde yeterli boşluk bırakın. Sıkışık bir yere monte edilmiş süzgeç, bakım zamanı geldiğinde temizlenmez ve bu da tıkanmanın en yaygın sebebidir.

Temizlik Aralığını Basınç Belirler

Temizlik takvimle değil, fark basıncıyla planlanır. Devreye alındıktan hemen sonra giriş ve çıkış arasındaki fark ölçülür ve temiz eleğin referans değeri olarak kaydedilir; bu fark iki katına çıktığında elek temizlenir.

Yeni bir tesiste ilk hafta içinde birkaç kez temizlik gerekebilir, çünkü kaynak curufu, çapak ve montaj artıkları ilk günlerde toplanır. Bu ilk dönem atlanırsa arkadaki pompa veya kontrol vanası zarar görür.

Temizlik Adımları

Hattı izole edin, basıncı boşaltın ve gövdeyi drenajdan tahliye edin. Ancak bundan sonra kapağı sökün; kapak altında basınç kalabileceğini varsayarak çalışın ve kapağı kendinize doğru değil, yana doğru açın.

Eleği çıkarıp akış yönünün tersinden yıkayın. Delikleri tel fırçayla zorlamayın; ezilen bir delik hem geçişi daraltır hem de elemez hâle gelir. Elekte yırtık, ezilme veya korozyon varsa temizlemek yerine değiştirin.

Kapak contası her açılışta gözden geçirilir. Yassılaşmış veya sertleşmiş bir conta yeniden kullanılmaz; kapak cıvataları karşılıklı ve kademeli olarak sıkılır.

Seçim ve Kapasite

Elek göz açıklığı korunacak ekipmana göre seçilir: pompa için daha kaba, kontrol vanası ve debimetre için daha ince bir elek gerekir. Gereğinden ince elek, gereksiz basınç kaybı ve sık temizlik demektir.

Süzgecin serbest geçiş alanı, boru kesitinin en az üç katı olmalıdır; bu oran düştükçe temiz hâldeki basınç kaybı bile kabul edilemez seviyeye çıkar. Hat çapını büyütmeden kapasite kazanmanın yolu daha büyük gövdeli bir model seçmektir.

Reference: DIN — süzgeç ve armatür standartlarının kaynağı

Pislik Tutucu (Filtre) Kullanım – Bakım Talimatı Belgeleri

PDF olarak indir

Pislik Tutucu Ürün Sayfası

Pislik tutucu (filtre)

Pislik Tutucu Ürün Galerisi

Daha fazla ürün görseli