Küresel Vana Nedir, Nasıl Çalışır

Batu Vana küresel vanaları, gövde içindeki kürenin dönüşüyle akışkanı iletir, yönlendirir ya da durdurur; küre döndürülerek akış açılır ya da kesilir, hızlı kapama sağlanır.

Üretim; parçalı, tam kaynaklı ve monoblok gövdeli, floating ve trunnion küreli, tam geçişli ve redüksiyon geçişli vanaları kapsar. Bağlantı, kumanda ve emniyet seçenekleri aşağıda verilmiştir.

Kol ya da dişli kutusunun dönüşü, mil üzerinden küreye iletilir. Ortasından delik geçen küre döndürülerek akış açılır ya da kesilir. Kollu vanalarda kol, vana açıkken akış yönünde durur.

Yüksek basınçta akışkan, sit halkasının arkasından basarak halkayı küreye iter ve sızdırmazlığı kendisi sağlar. Basınç düştüğünde bu kuvvet azalır; o zaman halkayı destekleyen yay devreye girer ve temas sürer. Küresel vanada zor olan yüksek basınç değil, düşük basınçta sızdırmazlıktır.

Sit malzemeleri: PTFE (standart), cam elyaf takviyeli PTFE (RPTFE), grafitli PTFE, PEEK ve Devlon. Yüksek basınç sınıflarında PEEK ve Devlon kullanılır.

Floating (yüzer küreli) vanada küre mile sabitlenmez; vana gövdesi içinde serbest biçimde “yüzer”. Akışkan basıncı uygulandığında küre, akış yönündeki sızdırmazlık yüzeyine doğru itilerek güvenli bir sızdırmazlık oluşturur. Trunnion (yataklı küreli) vanada küre üstten mil, alttan alt yatak (trunnion) ile taşınır; açma-kapama torku düşüktür.

Batu Vana kataloglarında aynı basınç sınıfı için floating ve trunnion ölçüleri birlikte verilir.

Tam geçişli vanada küre deliği boru iç çapıyla aynıdır; akış daralmadan geçer. Redüksiyon geçişli vanada küre deliği boru çapından bir kademe küçüktür.

• Elle: kollu, T kollu ya da dişli kutulu (redüktörlü).
• Aktüatörle: pnömatik, hidrolik ya da elektrik aktüatörlü.

API 6D serisinde 4" ve altındaki vanalarda kol, üstündekilerde volanlı dişli kutusu kullanılır. Gövdenin üstündeki aktüatör bağlantı flanşı ISO 5211 ölçülerindedir; aktüatör sonradan da takılabilir.

Yangın emniyetli (fire-safe) tasarım. Yumuşak sit malzemesi yangında hasar görür. Yangın emniyetli tasarımda teflon ve O-ringler yandığında ikincil metal sit ile küre arasında metal-metale sızdırmazlık oluşur; gövde ile kapak arasındaki grafit contalar yüksek sıcaklığa dayanır. Petrol ve LPG gibi yanıcı akışkan hatlarında gereklidir.

Mil fırlamasına karşı (anti-blowout) tasarım. Mil, geniş bir alt flanşla tasarlanır; mil tutucuları ve contaları sökülse bile basınç mili dışarı atamaz.

Antistatik tasarım. Yanıcı akışkan hatlarında kürede statik yük birikmemelidir. Mildeki yay ve bilya, oluşan yükü gövde üzerinden boru hattına aktarır.

Drain ve vent. Vana kapatıldığında gövde boşluğunda basınçlı akışkan kalır. Alttaki drain ve üstteki vent çıkışları bunun emniyetli boşaltılması içindir; siparişte belirtilir.